ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ร้อยเอกธรรมนัส พรมเผ่า) ได้เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (คปก.) ครั้งที่ 5/2566 เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2566 ที่ผ่านมา และได้มีมติเห็นชอบหลักการปรับปรุงเอกสารสิทธิ ส.ป.ก.เปลี่ยน ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พร้อมพักชำระหนี้เกษตรกรลูกหนี้เงินกู้กองทุน ส.ป.ก. 3 ปี และมีเกษตรกรในจังหวัดลำพูนสอบถามข้อมูลมาที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดลำพูนเป็นจำนวนมากนั้น ข้อมูลล่าสุด จังหวัดลำพูนมีเขตปฏิรูปที่ดินอยู่ในพื้นที่ 8 อำเภอรวมพื้นที่กว่า 148,438 ไร่

สำหรับรายละเอียดข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ได้ชี้แจงเรื่องการเปลี่ยนสิทธิการถือครองเอกสารสิทธิ ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนด เพื่อยกระดับสิทธิทำกินให้แก่เกษตรกร ได้มีสิทธิเข้าถึงสถาบันทางการเงินได้เพิ่มขึ้น สามารถเปลี่ยนแปลงผู้ถือครองได้แต่ต้องเป็นเกษตรกรด้วยกัน และสามารถทำนิติกรรมต่างๆได้ โดยนายทะเบียนของ ส.ป.ก.เท่านั้น โดยการจัดการที่ดิน ส.ป.ก.ยังคงเป็นไปเพื่อประกอบเกษตรกรรมตามศักยภาพของพื้นที่ สามารถเปลี่ยนมือได้ระหว่างเกษตรกรที่มีคุณสมบัติด้วยกันตามที่กฎหมายกำหนด และต้องปลูกไม้มีค่าในพื้นที่ตามสัดส่วนที่ ส.ป.ก. กำหนด สามารถใช้ค้ำประกันเงินกู้กับสถาบันการเงินได้ทุกแห่ง โดยเฉพาะสถาบันการเงินของรัฐ เกษตรกรต้องถือครอง ส.ป.ก.4-01 และทำประโยชน์มา ไม่น้อยกว่า 5 ปี โดยมีเกษตรกรที่เข้าเงื่อนไขทั่วประเทศ จำนวน 1,628,520 ราย เอกสารสิทธิรวม 2,205,561 ฉบับ เนื้อที่รวม 22,079,407.67 ไร่ อย่างไรก็ตามจะมีการออกข้อกำหนดที่ชัดเจนในเรื่องนี้ โดยมีคณะกรรมการที่รับผิดชอบดูแลข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภายในวันที่ 15 ธันวาคมนี้

ล่าสุดที่ประชุมคณะทำงานปรับปรุงระเบียบเพื่อดำเนินการออกโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ครั้งที่ 2/2566 เมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2566 ส.ป.ก. ได้พิจารณาปรับปรุงระเบียบเพื่อดำเนินการออกโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรม และปรับแก้ไขเพิ่มเติม ระเบียบ ตามมติ คปก. ที่เกี่ยวข้อง ภายใต้หลักการ ดังนี้

• การจัดที่ดินยังคงเป็นไปเพื่อประกอบเกษตรกรรมตามศักยภาพของพื้นที่

• สามารถเปลี่ยนมือได้ระหว่างเกษตรกรที่มีคุณสมบัติด้วยกันตามที่กฎหมายกำหนด

• ต้องปลูกไม้มีค่าในพื้นที่ตามสัดส่วนที่ ส.ป.ก. กำหนด

• สามารถใช้ค้ำประกันเงินกู้กับสถาบันการเงินได้ทุกแห่ง โดยเฉพาะสถาบันการเงินของรัฐ

• ต้องถือครอง ส.ป.ก. 4-01 และทำประโยชน์มาไม่น้อยกว่า 5 ปี

การปรับปรุงเอกสารสิทธิเพื่อยกระดับเป็นโฉนด มีหลักการในการดำเนินการ ดังนี้

1. เร่งรัดการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย ระเบียบ ประกาศ คำสั่ง และมติ คปก. ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องให้สอดรับกับการขับเคลื่อนภารกิจดังกล่าวให้แล้วเสร็จ ภายในวันที่ 15 ธ.ค. 2566

2. จัดทำร่างระเบียบเพื่อกำหนดรูปแบบและนิยามโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พร้อมทั้งหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการเปลี่ยนเอกสารสิทธิ ส.ป.ก.4-01 เป็นโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

3. กำหนดคุณสมบัติผู้ได้รับการจัดที่ดินซึ่งเป็นเกษตรกรที่ถือครอง ส.ป.ก. 4-01 และได้ทำประโยชน์ในที่ดินมาเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 5 ปี

4. กำหนดวิธีการจัดที่ดินโดยจะเป็นการจัดที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมตามการจำแนกพื้นที่เพื่อใช้ประโยชน์ที่ดิน

5. กำหนดหลักเกณฑ์การเปลี่ยนแปลงผู้ทำประโยชน์ โดยให้สามารถเปลี่ยนมือได้ระหว่างเกษตรกรที่มีคุณสมบัติด้วยกันตามที่กฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมกำหนด

6. จำนวนเนื้อที่การถือครองยังคงเป็นไปตามที่กฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมกำหนด (เกษตรกรรมไม่เกิน 50 ไร่ และการเลี้ยงสัตว์ใหญ่ ไม่เกิน 100 ไร่)

7. กำหนดให้เกษตรกรที่ได้รับโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรมต้องปลูกไม้มีค่าในพื้นที่ตามสัดส่วนและชนิดของไม้มีค่าที่ ส.ป.ก. กำหนด

8. แนวทางการควบคุม กำกับ ดูแลการใช้ประโยชน์ในที่ ดิน โดยกำหนดให้เลขาธิการ ส.ป.ก. หรือผู้ซึ่งเลขาธิการ ส.ป.ก. มอบหมาย เป็นนายทะเบียนในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมให้แก่เกษตรกรโดยอาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ. การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม รวมทั้งหมดกำหนดค่าดำเนินการที่เกี่ยวข้องในการจดทะเบียนสิทธิและทำนิติกรรม

9. ส.ป.ก. จะสามารถกำหนดหรือคำนวณมูลค่าที่ดินและทรัพย์สิน เพื่อประโยชน์ในการจัดการทรัพย์สินของเกษตรกร เพื่อสร้างมูลค่าให้กับที่ดินรัฐ โดยแก้ไขบันทึกข้อตกลงกับ ธ.ก.ส. เพื่อเพิ่มวงเงินค้ำประกันเงินกู้และอำนาจในการจัดทำข้อตกลงกับสถาบันการเงินอื่นเพื่อเพิ่มโอกาสในการใช้เอกสารสิทธิหรือสร้างมูลค่าเพิ่ม

10.การดำเนินการออกโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรมฉบับแรกจะสามารถแจกให้เป็นจังหวัดต้นแบบได้ภายในวันที่ 15 ม.ค. 2567 เพื่อเป็นของขวัญปีใหม่ให้กับพี่น้องเกษตรกร

11.ส.ป.ก. จะดำเนินการในการออกเอกสารสิทธิในรูปแบบโฉนดที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในทุกจังหวัดภายใน 1 ปี และจะดำเนินการปรับปรุงเอกสารสิทธิให้กับเกษตรกรที่มีคุณสมบัติครบภายใน 5 ปี

ติดตามข้อมูลข่าวสาร การปฏิรูปที่ดินได้ที่ www.alro.go.th/lamphun

โทร 053 511 222 ต่อ 13 สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดลำพูน

เลขที่ 208 หมู่ที่ 3 ตำบลเวียงยอง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน 51000