สสจ.ลำพูน แจ้งเตือน พบผู้ป่วยไข้มาลาเรียขึ้นสมองรายแรกที่ทาแม่ลอบ ชี้สามารถขึ้นสมองได้หากรักษาล่าช้า เน้นย้ำประชาชน ระมัดระวังอย่าให้ยุงกัด หากมีอาการข้างเคียงให้รีบพบแพทย์ทันที 

นายสุริยพงณช์ สุริยะพงฑากุล นายแพทย์เชี่ยวชาญ ( ด้านเวชกรรมป้องกัน ) รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดลำพูน รักษาราชการแทน นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดลำพูน รายงานว่า วันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ 2566 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำพูน ได้รับรายงานข้อมูลจากการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา พบผู้ป่วยโรคมาลาเรีย ในพื้นที่อำเภอแม่ทา จังหวัดลำพูน ผู้ป่วยหญิง อายุ 33 ปี อาศัยใน ต.ทาแม่ลอบ อ.แม่ทา จ.ลำพูน มีอาชีพหาของป่า เริ่มป่วยวันที่ 25 กันยายน 2566 มารับการรักษาในโรงพยาบาลวันที่ 2 ตุลาคม 2566 มาโรงพยาบาลด้วย 7 วัน ไข้ ปวดศรีษะมาก ปวดเมื่อยตามลำตัว ปวดขา 2 ข้าง ไอแห้งๆ รับไว้ในโรงพยาบาล ผลตรวจวินิจฉัย Plasmodium falciparum Malaria สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำพูน ได้ประสานงานไปยังสำนักงานป้องกันควบคุมโรค ที่ 1 จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อรับยา Artesunate รักษาผู้ป่วยส่งยาผ่านโรงพยาบาลลำพูน ส่งต่อไปยังโรงพยาบาลแม่ทา ปัจจุบันผู้ป่วยมีภาวะซีดอย่างรุนแรงและได้รับเลือดถึง 3 ถุง ทั้งนี้อยู่ระหว่างการรักษาตัวในโรงพยาบาลชุมชนแม่ทา อ. แม่ทา จ.ลำพูน

โรคมาลาเรีย เป็นโรคติดเชื้อโปรโตซัว ติดต่อสู่คนโดยการกัดของยุงก้นปล่องตัวเมียเป็นพาหะ (Anopheles) เมื่อยุงก้นปล่องตัวเมียมีเชื้อมาลาเรียกัดคน ยุงจะปล่อยเชื้อมาลาเรียจากต่อมน้ำลายเข้าสู่กระแสเลือด ระยะฟักตัวประมาณ 10-14 วันหรือยาวนานกว่าโดยเชื้อมาลาเรียที่ก่อโรคในคนมี 5 ชนิด ได้แก่
1. Plasmodium falciparum เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมฟัลชิปารัม หรือ พีเอฟ (P.f.) เป็นเชื้อชนิดรุนแรงเชื้อสามารถขึ้นสมองได้ เม็ดเลือดแดงถูกทำลายอย่างรวดเร็ว หากป่วยหนักและเข้ารับการรักษาล่าช้า อาจมีอาการมาลาเรียขึ้นสมอง ถ้ารักษาไม่ทัน อาจถึงขั้นเสียชีวิตได้ ไม่เจอผู้ติดเชื้อในจังหวัดลำพูนมากกว่า 20 ปี หากผู้ใดมีไข้สูง หลังกลับจากพื้นที่บริเวณดังกล่าว ตำบลทาแม่ลอบ (รอยต่อ 3 อำเภอ แม่ทา ป่าซาง ทุ่งหัวช้าง) ให้รีบพบแพทย์ทันทีพร้อมแจ้งประวัติการเดินทาง เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง
2. Plasmodium vivax เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมไวแวกซ์ หรือ พีวี (P.v.) เป็นเชื้อชนิดไม่รุนแรง แต่ถ้าไม่ได้รักษาให้หายขาด เชื้อสามารถอยู่ในตับคนได้นานหลายปี จึงทําให้มีอาการของโรคไข้มาลาเรียเป็นๆ หายๆ เจอติดเชื้อในจังหวัดลำพูนครั้งล่าสุด ปี 2564
3. Plasmodium malariae เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมมาลาเรอิ หรือ พีเอ็ม (P.m.) ไม่พบในจังหวัดลำพูน
4. Plasmodium ovale เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมโอวาเล หรือ พีโอ (P.o.) ไม่พบในจังหวัดลำพูน
5. Plasmodium knowlesi เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมโนไซ หรือ พีเค (P.k.) เป็นเชื้อมาลาเรียที่อยู่ในลิงแสม แล้วติดมาสู่คน ไม่พบในจังหวัดลำพูน
เชื้อมาลาเรียที่พบในผู้ป่วยรายนี้คือ Plasmodium falciparum เชื้อมาลาเรียพลาสโมเดียมฟัลชิปารัม หรือ พีเอฟ ( P.f )เป็นเชื้อชนิดรุนแรง หากป่วยหนัก อาจมีอาการมาลาเรียขึ้นสมอง (Plasmodium falciparum cerebral malaria) และทำให้เกิดตับวาย ไตวายหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจเสียชีวิตได้ โดยผู้ป่วยอาศัยอยู่ในพื้นที่ตลอด ไม่ได้เดินทางออกนอจังหวัด ไปพื้นที่เสี่ยง เช่น อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก หรือ อำเภอ สบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
พื้นที่เสี่ยง พื้นที่ที่มีการระบาดของโรค โดยเฉพาะพื้นที่ป่า เขา
ผู้ที่มีความเสี่ยง คือ ผู้ที่อาศัย หรือเดินทางมาจากพื้นที่เสี่ยง ภายในระยะเวลา 1 เดือน แล้วมีอาการป่วย
การควบคุมโรคในพื้นที่ ทีมระบาดวิทยาของพื้นที่ ได้ทำการสอบสวนโรค เฝ้าระวังติดตามกลุ่มเสี่ยง และกำจัดแหล่งแพร่เชื้อเพื่อตัดวงจรของการเกิดโรคมาลาเรียตามเกณฑ์ของกระทรวงสาธารณสุข